مقامات پاکستانی با جدیت برای نجات مذاکرات تلاش میکردند، و طرف ایرانی پس از آنکه جی دی ونس، معاون رئیس جمهوری ایالات متحده، به همراه هیئت آمریکایی، محل مذاکرات را ترک کرد، برای چند ساعت در محل ماند تا با واسطههای پاکستانی مشورت کند.
این بالاترین سطح ملاقات بین دو طرف از زمان انقلاب ۱۹۷۹ در ایران بود و مذاکرات تا پاسی از شب ادامه داشت.
محل برگزاری، پایتخت کوچکی بود که به دیپلماسی جهانی پرمخاطره عادت نداشت. حتی بسیاری از پاکستانیها گفتند که این یک امر غیرواقعی است که قرار است صلح جهانی در اسلامآباد خوابآلود تعیین شود. با این حال، پاکستان با داشتن روابط خوب با تهران و واشینگتن و عدم ایفای هیچ نقشی در جنگ، توانست دو دشمن را گرد هم آورد.
پیشنهاد ایالات متحده یک معامله بزرگ بود: لغو تحریمهای ایران، ورود کامل این کشور به جامعه بینالمللی، حتی یک همکاری. کارشناسان میگویند واشینگتن میخواست آزمایش کند که آیا فرماندهی ایران، پس از دیدن ویرانی ناشی از شش هفته جنگ و کشته شدن رهبر معظم آن، اکنون تسلیم اراده آن خواهد شد یا خیر.
با این حال، ایران معتقد بود که از این درگیری، از جمله تسلط بر تنگه هرمز، که به آن قدرت نفوذ بر اقتصاد جهانی میداد، سود برده است. تهران برای آنچه آن را تسلیم میدانست، آماده نبود.
مقامات پاکستانی با جدیت برای نجات مذاکرات تلاش میکردند، و طرف ایرانی پس از آنکه جی دی ونس، معاون رئیس جمهوری ایالات متحده، به همراه هیئت آمریکایی، محل مذاکرات را ترک کرد، برای چند ساعت در محل ماند تا با واسطههای پاکستانی مشورت کند.
برای واشینگتن، عامل برهم زننده توافق، سلاحهای هستهای بود. نگرانی ایران اساسیتر بود: محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس این کشور، گفت که طرف آمریکایی «در نهایت نتوانست اعتماد هیئت ایرانی را در این دور از مذاکرات جلب کند.» ایران در بحبوحه مذاکرات با ایالات متحده در طول سال گذشته دو بار بمباران شد. تهران میخواست مطمئن شود که این بار جنگ واقعاً تمام شده است و پس از دادن امتیاز، بمباران دوباره آغاز نخواهد شد.
قالیباف در پستی در X گفت: «ما حتی برای یک لحظه هم از تلاشهایمان برای تثبیت دستاوردهای چهل روز دفاع ملی ایران دست نخواهیم کشید.»
ونس خسته گفت که ایالات متحده هنگام ترک اسلامآباد «بهترین و آخرین پیشنهاد» را ارائه داده است. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری امریکا، روز یکشنبه به فاکس نیوز گفت که این یک «دیدار واقعاً خوب» بود – به جز یک موضوع: «آنها میخواهند سلاح هستهای داشته باشند. این اتفاق نخواهد افتاد.»
یک مقام آمریکایی به تایم گفت که ایران با چندین «خط قرمز» تعیینشده توسط دولت ترامپ، از جمله پایان دادن به غنیسازی اورانیوم، برچیدن تمام تأسیسات اصلی غنیسازی و حذف ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا از کشور، موافقت نکرد.
این مقام گفت که مذاکرهکنندگان ایرانی همچنین با پایان دادن به تأمین مالی گروههای مسلح متحد در سراسر منطقه و باز کردن کامل تنگه هرمز بدون دریافت عوارض عبور، موافقت نکردند.
کامران بخاری، پژوهشگر ارشد شورای سیاست خاورمیانه، اندیشکدهای در واشینگتن، گفت که خواستههای ایالات متحده در مورد مسائل هستهای هیچ آبرویی برای طرف ایرانی باقی نمیگذارد، چرا که ایران برنامه هستهای را مایه افتخار خود میداند. او خروج تیم آمریکایی از مذاکرات را یک «حرکت کلاسیک خروج» از دستورالعملهای مذاکره ترامپ دانست.
بخاری گفت: «ایرانیها نمیتوانند طوری وانمود کنند که تسلیم شدهاند. این اعتبار آنها را در داخل و خارج از کشور در به خطر میاندازد.»
عاصم منیر، فرمانده قدرتمند ارتش پاکستان، نقشی کلیدی در نقش میانجیگری کشورش داشته است. منیر با دونالد ترامپ، که او را «سرلشکر محبوب خود» توصیف کرده، رابطهای دوستانه برقرار کرده است. محمد سعید، ژنرال بازنشسته سه ستاره پاکستانی، گفت: «اما منیر همچنین رهبری سپاه پاسداران ایران را میشناسد، زیرا یک دهه پیش به عنوان رئیس اطلاعات نظامی خدمت میکرد.»
سعید گفت که پاکستان به تبادل پیام بین ایالات متحده و ایران ادامه خواهد داد و این احتمال وجود دارد که ایران پس از مشورت با بقیه رهبری در داخل، با یک پیشنهاد متقابل بازگردد و به دنبال ترتیب دادن جلسه دیگری باشد.
سعید گفت: «هیچکس از دو طرف نگفته است که این روند را تمام کردهاند و آن را از دست دادهاند.»
در حال حاضر، آتشبس پابرجاست. اما اعلام روز یکشنبه ترامپ مبنی بر محاصره دریایی تنگه هرمز – برای جلوگیری از استفاده ایران از این آبراه – میتواند دوباره درگیری را شعلهور کند، و سپاه پاسداران هشدار داده است که «هرگونه حرکت اشتباه محاسبهشده، دشمن را در گردابهای مرگبار تنگه به دام خواهد انداخت.»
خبرگزاری نیمه رسمی فارس ایران به نقل از یک مقام ایرانی گزارش داد که ایالات متحده «خواستههای بیش از حدی» در مورد تنگه هرمز دارد.
این مقام به فارس گفت: «به نظر میرسد که ایالات متحده به دنبال دستیابی به چیزی است که در طول جنگ ۴۰ روزه به آن دست نیافت.»
ترامپ ایده مدیریت مشترک تنگه هرمز توسط ایالات متحده و ایران را مطرح کرده است. تهران این ایده را که در مذاکرات مطرح شد، رد کرد و گفت که این تنگه در آبهای سرزمینی ایران و عمان است و این دو کشور باید آن را مدیریت کنند.
اما حتی این واقعیت که دو طرف رو در رو نشستند و مقامات پاکستانی نیز به عنوان میانجی در اتاق حضور داشتند، یک پیشرفت بود. مذاکرات فنی نیز به طور جداگانه انجام شد. آخرین مذاکره، مذاکرات غیرمستقیم بود.
محل برگزاری، هتل سرنا بود، واحهای در دل حبابی که اسلامآباد، شهری سرسبز با بلوارهای پهن، ایجاد کرده است و از بقیه پاکستان، کشوری اغلب آشفته با ۲۴۰ میلیون نفر جمعیت، جدا به نظر میرسد. این هتل با یک رستوران سوشی، سالنهای ضیافت، چمنزار و یک استخر روی پشت بام که مکانی برای آفتاب گرفتن در آخر هفتهها است، مکانی مورد علاقه جامعه مهاجران اسلامآباد است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفت که واضح است که پس از یک جنگ و سالها سوءظن متقابل، یک جلسه مذاکره هرگز نمیتواند تمام اختلافات آنها را حل کند. او گفت که در مورد طیف وسیعی از مسائل توافق وجود دارد، با دو یا سه نکته اختلافی. او گفت که بین دو طرف پیام رد و بدل شده است.
رضا امیری مقدم، سفیر ایران در پاکستان، نیز گفت که مذاکرات در فضایی محترمانه و آرام برگزار شد. او گفت: «مذاکرات اسلام آباد پایه و اساس یک فرآیند دیپلماتیک را بنا نهاد که اگر اعتماد و اراده تقویت شود، میتواند چارچوبی پایدار برای منافع همه طرفین ایجاد کند.»
سینا طوسی، عضو ارشد غیرمقیم در مرکز سیاست بینالملل، یک گروه تحقیقاتی و حمایتی در واشینگتن، گفت که هر دو طرف انگیزههایی برای ادامه مذاکره دارند.
طوسی گفت: «هزینههای جنگ مجدد برای هر دو طرف بالاست. در عین حال، پویاییهای سیاسی در واشینگتن و تهران و تمایل به موضعگیریهای حداکثری، میتواند به راحتی اوضاع را به سمت رویارویی سوق دهد.»
2foriat.ir/vdcd.j092yt0ksa26y.html
تگ ها
